Przestrzeń miasta


Przestrzeń – Yi-Fu Tuan – Przestrzeń i miejsce (Przedstawia geografię humanistyczną, w jaki sposób ludzie oswajaja przestrzeń.
2 pojęcia: miejsce i przestrzeń: miejsce – fragment przestrzeni oswojonej, kojarzony z bezpieczeństwem, przestrzeń – lokalizacja miejsc w ogarnianym umysłem terytorium, kojarzona z wolnością, obszar bez granic, jest bardziej abstrakcyjna.
Przestrzenie – odbicie zmysłów człowieka. Ludzie oswajają przestrzenie przy odwołaniu się do własnego ciała. Kategorie poziomu i pionu (pion – to co lepsze, ważniejsze). Kategoria centrum (środka). Kategoria stron- prawa i lewa – to co prawe – dobre, moralne, lewe – podejrzane, negatywne, niemoralne. Kategorie – przód, tył – łączy się z jakościami czasowymi – przód – przyszłość, tył – przeszłość. Miary – Pierwsze – wyprowadzone z własnego ciała (kroki), handel – łokcie, pięść. M. Gorki – O ruskom krestianstwie – postrzeganie przestrzeni przez rosyjskiego chłopa jest inne niż amerykańskiego farmera – chłop jest przerażony bezkresem, był ubezwłasnowolniony przez ziemianina. Amerykański farmer – przestrzeń to wolność, możliwość i odpowiedzialność.
Przestrzenie zamknięte – (dom, kościół) „My kształtujemy nasze domy a one kształtują nas” – Churchil. XVIII w. domy: brak pokoi przechodnich, każdy pokój wychodzi na korytarz. Dom powinien mieć 2 oblicza (fasada i tył – aby postrzeganie go było inne niż sami go postrzegają – maska i twarz)
Przestrzeń odspołeczna – np. dworzec kolejowy – przestrzeń nie skłania do inicjowania kontaktów
Przestrzeń dospołeczna – np. kawiarnia – podejmowanie kontaktu.
Proksemika – relacja między psychiką i przestrzenią.
E. Hall – Ukryty wymiar- eksperyment w szpitalu w nowym budynku. Była tam kawiarnia, ale ludzie nie chcieli do niej chodzić – źle ustawione stoliki.
Prostokątny stolik – najlepsze rozmowy przez róg stołu.
Hall wprowadził pojęcie wzorów praksemicznych: intymny – 20 cm. Bodźce natury zmysłowej- zapach, ciepło ciała, indywidualny – do 120 cm. Rozmowy na tematy, które dotycza nas, społeczny – do 210 cm. Sprawy nieosobiste, formalne i publiczny – do 7,5 m podświadoma chęć zapewnienia sobie możliwości ucieczki, ludzie dbają o dobór słów, tempo komunikatu, głos donoślejszy.
Punkt wyjścia – stwierdzenie – każdyma wokół siebie wydzielony bufor, niewidzialną barierę.
Przestrzeń miasta – miasta mają wpływ na zachowania ludzi, na ich mentalność. Jerozolima ma odzwierciedlać kształt raju. Rzym – miasto zbudowane na wzgórzu. Odzwierciedlenie porządku świata: Izomorficzne – Rzym – świat, Rzym – miasto. Koncentryczne – ich przestrzeń ma tendencję do zamykania się, mieszkańcy są wybrańcami. Ekscentryczne – przy granicy kultury państwa. Np. na brzegu morza, rzeki – np. Petersburg.
Dom – w każdej kulturze – metafora kultury: swojskość, bezpieczeństwo, harmonia, duchowość, przestrzeń święta, domena kultury.
„Mistrz i Małgorzata” – dom – antydom, komuna łka.
Ogród – wirydarz – ogród klasztorny (średniowiecze), sens metaforyczny – dla mnichów by osiągnąć zbawienie trzeba się wyizolować. Ogród barokowy – ogrodnik stara się obsadzić przestrzeń roślinami o różnym okresie wegetacji – ogrodnik francuski – krzewy, regularny kształt. Sentymentalizm – ogród angielski – nie widać pracy człowieka. Ogród romantyczny – zabudowa przestrzeni znakami pamięci (świątynie, kapliczki) napist i inskrypcje, orientalne budowle, poszerza się przestrzeń ermitażu (ermitaż – pustelnia).
Pismo w kulturze
Komunikacyjna typologia kultury: 1) kultura oralna 2) kultura pisma 3)kultura druku 4) kultura audiowizualna (informatyczna)
Pismo – powoduje zmiany w rozumieniu świata, narzędzie, które sprawia, że zmienia się nasze myślenie, organizacja, działanie. W każdym z typów dominuje taki sposób zapisu jaki jest w nazwie.
Platon odkrył zmiany mentalne wywołane przez wprowadzenie pisma. Pismo jest jednym z nośników, rodzajem ćwiczenia pamięci. Podst. Istnienia słowa – oralność, literalność (piśmienność).
Mnemon – wg mitologi – człowiek – nośnik pamięci – miał przypominać herosowi o woli bogów. Communico – tworzenie wspólnoty. Pamięć zbiorowa – racja istnienia danej kultury, koncentrowała się wokół 3 tematów; 1) zbiorowa tożsamość grupy (mit początku) 2) przestrzeń dominujących rodzin (genealogia) 3) wiedza techniczno praktyczna (praktyczne formuły).
Człowiek kultury oralnej – moralność identyfikuje się ze zbiorowiskiem. Kultura pisma – zmienia się hierarchia wartości zmysłów (oralna – ucho, pisma – oko) Przejście od ucha do oka – inny sposób porządkowania zmysłów, przejście od wątku czasowego do wizualizacji przestrzennej. Język pisany nie jest zapisem języka mówionego. Pismo sprawia, że słowo zostaje wyjęte z kontekstu. Konsekwencje autonomizacji słowa: generalizacja, klasyfikacje, standaryzacje formalizacje, autonomia władz umysłowych, separacja podmiotu i przedmiotu, prymat rozumu nad instynktami i emocjami. Nowe formy pamięci zbiorowej – po wprowadzeniu pisma: 1) upamiętnienie 2) dokument sporządzony na materiale specjalnie do tego celu przeznaczonym (papirus, kora brzozowa, tkanina, woskowa lub gliniana tabliczka). Po piśmie – pojawia się pojęcie „religia księgi” – rozpowszechnienie się religii: – religia „ksiegi” – tylko w tym typie religii pojawiają się sekty i herezje. – pismo umożliwia państwową kontrolę nad czasem. – w życiu prywatnym oddzielenie strefy prywatnej od publicznej. – autonomia staje się substytutem osoby.
W religiach piśmiennych – specjalizacja funkcji, podział ról. Ryt przejścia (narodziny, ślub, pogrzeb) – charakter indywidualny (wcześniej – zbiorowy) Pozwala to na rejestrowanie urodzin, zapisy dochodów. Dzięki pismu – prowadzenie księgowości (rozwój handlu). Pamięć pisma – niezależny od czasu. Pismo wpływa na funkcjonowanie państwa, rozwój aparatu biurokracyjnego.
Kulturowe konsekwencje pisma – 1) zasoby tradycji pisanej nieustannie rosną – można do nich wracać i podejmować na nowo 2) rozwój form pisma zwiększa jego dostępność dla społeczeństwa 3) z czasem mnożą się zastosowania pisma 4) pismo wpływa na sprawowanie kontroli nad państwem 5) pismo prowadzi do rozdzielenia procesów tworzenia i odtwarzania (podział na twórców i wykonawców)

Previous Dobre rozwiązania to zarabiająca firma
Next Gdy pracy brak